Views
2 years ago

2016-03

  • Text
  • Binnenvaart
  • Jaar
  • Februari
  • Akte
  • Nieuwe
  • Moeten
  • Mannheim
  • Schepen
  • Binnenvaartkrant
  • Platform

De Binnenvaartkrant 12 2

De Binnenvaartkrant 12 2 februari 2016 AKTE IS ACTUE De invloed van de Centrale Rijnvaartcommissie (CCR) mag dan meer verweven worden met de EU-regelgeving, de invloed van de Akte van Mannheim op de scheepvaart in Europa is groter dan ooit tevoren. Nog maar 25 jaar geleden bestonden er in feite twee systemen: enerzijds de Akte, anderzijds talrijke nationale regelingen en regiems. Bijvoorbeeld de beurs- en toerbeurtsystemen in Nederland, Frankrijk en België en de cabotagebeperkingen en Festfrachten in Duitsland. Mede onder invloed van de Europese Unie zijn eind vorige eeuw al die systemen vervangen door het regiem zoals dat sinds 1868 op de Rijn van kracht was. Via de EU worden nu veel regels overgenomen van de CCR en direct geïmplementeerd in de nationale wetgeving vooor alle vaarwegen. Er is dus na bijna 150 jaar meer erkenning voor de kracht van de Akte. De meeste betrokken politici zijn zich ervan bewust zijn dat de economische groei van Noordwest-Europa op z’n minst deels is aangejaagd door de vrijheid van de scheepvaart op de Rijn. ge na niet het eerste verdrag over dit onderwerp. We moeten terug naar het einde van de Tachtigjarige Oorlog tussen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en Spanje. Die oorlog eindigde in 1648 met de Vrede van Münster. De Nederlandse Republiek werd erkend door een aantal naties. Daarmee kwam ook een einde aan de Dertigjarige Oorlog tussen het Heilige Roomse Rijk (tegenwoordig Duitsland) en Frankrijk. Deze verdragen worden samen de Vrede van Westfalen genoemd. Daarin stond als laatste regel dat de handelsbarrières die tussen de betrokken landen waren ontstaan door de oorlogen, zouden worden geslecht. Onderdeel daarvan was een zekere vorm van vrijheid van scheepvaart op de Rijn. Dat was de eerste keer dat deze relatie van handelsverkeer en de vrijheid van scheepvaart op de Rijn werd gelegd. van een heel belangrijk verdrag tussen staten. In 1815 werd alweer een periode van hevige oorlogsvoering afgesloten met een verdrag: het Verdrag van Wenen. Het Verdrag van Wenen betekende zeker geen vooruitgang voor Europa. Het markeerde het einde van de Napoleontische oorlogen, maar in zekere zin ook het terugdraaien naar de situatie van vóór de Franse Revolutie. Napoleon zag grote potentie in de scheepvaart, liet menig kanaal graven. Toch kan het niet aan zijn visie worden toegeschreven dat de vrijheid van scheepvaart op de Rijn zo’n hoge vlucht zou nemen in de 19e eeuw. Het was meer een samenloop van omstandigheden en een bijna ongewilde deling van de verantwoordelijkheden van staten die elkaar het licht in de ogen niet gunden. Het Congres van Wenen duurde van 1812 tot halverwege 1815. Het startte al kort na Napoleons eerste nederlaag (en diens afgang in Rusland) in 1812. Tijdens het congres ontsnapte Napoleon van Elba en trok opnieuw ten strijde met het Franse leger om vlak na het einde van het congres definitief verslagen te worden bij Waterloo. Omdat bij het Congres van Wenen door de 4 staten die Napoleon hadden verslagen aan Europa een ideologie van terugkeer naar monarchieën werd opgedrongen, wordt het wel gezien als de start van veel frustratie in Europa en daarmee een lange reeks van ontwikkelingen in gang zette, die leidden tot 2 wereldoorlogen in de 20e eeuw, een revolutie in Rusland en uiteindelijk zelfs tot de oprichting van de Europese Unie. Voor Nederland vormde het Congres van Wenen de start van het Koninkrijk, dat in 1830 uiteenviel en opmerkelijk genoeg werd bij het Congres van Wenen ook de Rijnvaartcommissie opgericht. Münster Regels over de scheepvaart op de Rijn zijn niet van vandaag of gisteren. Zelfs de Herziene Rijnvaartakte (de officiële naam voor de Akte van Mannheim) was bij lan- Wenen Het werd geen succes, de handel werd veelal uitgemolken door lokale betuurders. 167 jaar later zou die vrijheid op de Rijn opnieuw een onopvallend onderdeel zijn De originele Herziene Rijnvaartakte van 17 oktober 1868. De Rijn is de drukst bevaren rivier ter wereld, goed voor honderden miljoenen tonnen lading elk jaar. Noord-West Europa dankt een belangrijk deel van haar welvaart aan de vrijheid van scheepvaart op de Rijn.

De Binnenvaartkrant 13 2 februari 2016 LER DAN OOIT Die is dus ouder dan de beroemde Akte waar zij sinds jaar en dag de hoeder van is. Onderdeel van het labiele machtsevenwicht tussen elkaar wantrouwende staten – Pruisen, het Verenigd Koninkrijk, Rusland en Oostenrijk – was namelijk een afspraak over het verkeer op de grote rivieren Rijn, Maas, Neckar, Main en Schelde. Een permanente internationale commissie (een diplomatieke conferentie heette het officieel) in Mainz of Frankfurt moest gaan waken over het tolgeld, de heffingen en de in- en uitvoerrechten. De 4 staten vertrouwden elkaar niet de macht hierover toe en daarom werd die ondergebracht bij de commissie. De internationale status van deze commissie was toen bijzonder en dat is nooit veranderd. Het was ’s werelds eerste internationale, permanente commissie met zoveel zeggenschap. Mainz, Mannheim en Straatsburg De eerste zitting van de nieuwe commissie was op 15 augustus 1816 in Mainz. Daarmee begon een overleg tussen de betrokken landen, dat tot 31 maart 1831 zou duren en uitmondde in de Rijnvaartakte, ook wel bekend als de Akte van Mainz. In 1868 verhuisde de commissie naar het kasteel van Mannheim. In dat jaar werd de Rijnvaartakte herzien en hoewel er sindsdien veel aangepast is, is de huidige Akte van Mannheim nog steeds de herziene Rijnvaartakte van 1868. Een belangrijk moment was bijvoorbeeld het Verdrag van Versailles van 1918. Alweer de markering van het einde aan gewelddadigheden. Dat verdrag bepaalde onder andere dat de CCR voortaan in Straatsburg zou zetelen, in Frankrijk dus, waar in 1920 de eerste plenaire vergadering werd gehouden. Frankrijk leverde ook permanent de voorzitter en de plaatsvervangend secretaris-generaal. Bovendien waren 4 van de 19 Rijnvaartcommissarissen Frans. In de Commissie zaten tevens 4 Duitse leden, 2 voor Nederland, 2 voor België, 2 voor Zwitserland en ook het Verenigd Koninkrijk en Italië leverden 2 Rijnvaartcommissarissen. Nederland weigerde deel te nemen, had als neutraal land na WO I niet mee mogen praten over de inhoud van het Verdrag van Versailles en kreeg een jaar later een derde gedelegeerde. Na de Tweede Wereldoorlog maakte ook de VS enige tijd deel uit van de Rijnvaartcommissie, toen West-Duitsland werd geleid door de geallieerden. Er bestaat ook een Verdrag van Straatsburg. In feite was dat in 1963 opnieuw een herziening van de Akte, maar dat betrof meer herschikking van veel artikelen. Bovendien werd daarbij ook besloten niet langer meer het Verdrag van Versailles te volgen, maar terug te keren naar bepalingen uit de oorspronkelijke Akte. Ook werd daarbij afgezien van een permanente Franse voorzitter. Een positie die zou gaan rouleren tussen de lidstaten. De VS verlieten de CCR, als een symbolisch gebaar dat de naoorlogse situatie voorbij was. “Vóór 1963 was de volkenrechtelijke basis van de Centrale Commissie eigen een beetje een rommeltje”, aldus Secretaris-Generaal Jean-Marie Woehrling in 2010 bij de viering van 90 jaar eerder de eerste plenaire zitting van de CCR. Bereik van de Akte Uitgangspunten van de Akte van Mannheim (‘voor de vaart op de Rijn en zijn uitmondingen van Bazel tot in de open zee, hetzij stroomafwaarts hetzij stroomopwaarts’, aldus artikel 1) zijn: De vrijheid van scheepvaart De gelijke behandeling van alle schepen en schippers De vrijstelling van belastingen die met de scheepvaart samenhangen De vereenvoudiging van de douaneafhandeling De verplichting voor de staten de rivier te verbeteren en te onderhouden De uniforme voorschriften met betrekking tot de veiligheid van schip en scheepvaart De gemeenschappelijke rechtspraak voor scheepvaartzaken en Rijnvaartrechtbanken Een bezwaarschriftprocedure bij de Centrale Commissie met betrekking tot het naleven van de Akte van Mannheim en de uitvoeringsbepalingen. 150 jaar Op 26 november 2018 viert de CCR het 150 jaar bestaan van de Akte van Mannheim. Er is de afgelopen jaren veel discussie geweest over de positie van de CCR binnen de Europese Unie. De scheidslijn is al lang niet meer zo scherp tussen de mandaatsgebieden van de 2 gouvernementele organisaties, hoewel alle betrokkenen duidelijk hebben ingezet op behoud van de expertise die ontegenzeggelijk aanwezig is bij de de CCR. Sinds 2015 is er een gezamenlijk comité Cesni, het Europees Comité voor de opstelling van standaarden in de binnenvaart. Net als die andere organisatie rouleert het voorzitterschap van de CCR, hoewel minder frequent (de EU heeft elk half jaar een andere voorzitter). Sinds 1 januari 2016 is de Zwitser Reto Dürler voor 2 jaar voorzitter van de CCR. Het toepassingsgebied van de Akte van Mannheim loopt vanaf de Mittlere Rheinbrücke voor de haven van Bazel tot aan de zee, op alle vaarwegen die van de Rijn naar zee of naar België stromen en door de handelsvaart worden gebruikt. De Lek en de Waal worden beschouwd deel uit te maken van de Rijn. Tussen Krimpen aan den IJssel en Gorinchem enerzijds en de open zee anderzijds gelden gedeeltelijk afwijkende voorschriften. De regelgeving in de Akte is van toepassing op de gehele rivier, over de hele lengte, inclusief oevers, jaagpaden, havens en soms ook kades, laad-, los- en opslagplaatsen.

Binnenvaartkrant