Views
2 years ago

2013-26

  • Text
  • December
  • Jaar
  • Binnenvaart
  • Binnenvaartkrant
  • Onze
  • Nieuwe
  • Schepen
  • Wensen
  • Rotterdam
  • Schip

De Binnenvaartkrant 38

De Binnenvaartkrant 38 17 december 2013 REINPLUS VANWOERDEN/ARGOS... ...wenst u n voortvarend nieuwjaar! ‘ Grenzeloze Bunkerservice Grenzenloser REINPLUS VANWOERDEN/ARGOS T +31 (0)88 100 78 00 - info@reinplus.com - www.reinplus.com Wij wensen allen die de binnenvaart een warm hart toedragen fijne kerstdagen en een gezond en succesvol nieuwjaar! Foto’s: Inge Lugtenberg en Johan de Witte

De Binnenvaartkrant 39 17 december 2013 Een echte schippersfamilie DOOR EVERT BRUINEKOOL De familie Van IJken is een echte schippersfamilie. En bij een echte schippersfamilie hoort een echt familieschip. Dat is in dit geval de Disponibel, een klipperaak die al sinds grootvader Van IJken haar in 1916 kocht, in bezit is van de familie. De vader, oom en tante van huidig eigenaar Freek van IJken zijn geboren op het schip en sinds 2006 wonen Freek en zijn vrouw Betty, buiten hun werk om, aan boord van de Disponibel. Daarnaast nemen zij met de klipperaak tegenwoordig ook deel aan zeilwedstrijden. Freek werd in 1997 eigenaar van de klipperaak. “Ik ging er op dat moment niet wonen”, vertelt hij. “Mijn oom Wout woonde er al zijn hele leven en natuurlijk heb ik met hem afgesproken dat hij er zolang hij wilde kon blijven. Wij woonden op dat moment aan boord van een binnenvaartschip. Wel hebben mijn zoon Egbert en ik het schip op dat moment gemoderniseerd en geïsoleerd zodat hij er de laatste jaren een comfortabel thuis had.” Hoewel inmiddels voorzien van isolatie, elektra en warm en koud stromend water, was de inrichting van het oude woninkje sinds de jaren ‘30 niet veranderd. “Zoals het toen was bleef het totdat oom Wout in november 2005 overleed. En nu is het nog net zo. Zelfs de oude gaslamp hangt nog boven de tafel.” De klipperaak is in 1911 gebouwd bij Scheepswerf de Goede in Zwartsluis. “De eerste eigenaar was de Kampenaar Sander van Urk. Mijn grootvader heeft het schip van hem gekocht. Het was destijds een echt zeilend dekschip zonder roef of motor. Mijn grootouders voeren, met na enkele jaren huwelijk zes kinderen aan boord, voornamelijk tussen Amsterdam en Rotterdam, over het IJsselmeer naar Groningen, Friesland, Drenthe en soms zelfs naar Maastricht. Het hele gezin woonde in het achteronder. Daar hadden ze een kamer van 3,5 bij 4 meter waar alles in gebeurde met daarachter nog een piepklein slaapkamertje.” Omdat een zeilschip zonder motor een beperkte inzet heeft, besloot grootvader Van IJken in 1934 een zijschroef te laten installeren. “Dat was een 1-cilinder liggende Deutz met één vliegwiel”, weet Van IJken. Een tweede modernisering volgde in 1937. “Mijn grootvader ging terug naar De Goede in Zwartsluis en nam ondanks de crisistijd de De Muider hardzeildagen met de Disponibel. (foto E.J.Bruinekool Fotografie) beslissing een roef te laten plaatsen. Het werd met zes opgroeiende kinderen toch wel heel krap. Jaren later, in 1952, kwam het Engelse stuurwerk en ging het helmhout eraf. In 1954 werd de mast naar voren gezet en is een 1-cilinder liggende Blackstone 26 pk motor met twee vliegwielen ingebouwd. Met die voorzieningen hebben mijn oom Jaap, zijn broer Wout en zijn zus Roel nog tot 1982 gevaren. Vanaf dat moment was het schippersleven voorbij. Maar ze bleven wel aan boord wonen.” De klipperaak is nog in uitstekende conditie. “Dat is te danken aan het feit dat mijn grootvader altijd veel tijd en aandacht besteedde aan het onderhoud. Ik ken de verhalen van mijn vader. Om de vier jaar gingen alle buikdenningplanken eruit. Vervolgens werd alles schoongekrabd en opnieuw in het vet gezet. Als je keek naar de naden waar de platen geklonken zijn dan kwam het vet door de naden naar buiten. Er was geen sprake van roest of vuil. Mijn vader, oom en tante hebben dat onderhoud voortgezet en nu doen wij er alles aan om de Disponibel te bewaren voor de toekomst.” Sinds 1982 ligt het schip in Amersfoort. “De Disponibel was en bleef het thuis van oom Wout. Maar omdat het onderhoud te Disponibel liggend in de Houthaven met aan boord Freek, Betty, Egbert en Wouter van IJken. (foto E.J.Bruinekool Fotografie) veeleisend was en wij vonden dat hij echt meer comfort nodig had om aan boord te blijven wonen, hebben wij hem vanaf dat moment geholpen. Wij hebben toen, natuurlijk in overleg met oom Wout, stroom aangelegd, een generator geplaatst en gezorgd voor stromend water. Waar het oude fornuis stond, kwam de koelkast en de centrale verwarming bracht voortaan warmte in alle vertrekken aan boord.” “De lamme arm verdween van het voordek, de Blackstone werd vervangen door een Daf en er kwam een kopschroef. Verder hebben wij grote watertanks geplaatst.” Soms vond oom Wout het allemaal een beetje te veel van het goede. Maar hij was er wel mee in zijn sas en hij heeft dankzij al die aanpassingen nog heel wat jaren Kerst kunnen vieren op de Disponibel. ‘Bijna als vroeger’, zei hij dan. Om er dan aan toe te voegen dat het wel wennen was met die elektrische lampjes in zijn kerstboom.” Eind jaren ‘90 werd, eveneens in goed overleg met oom Wout, het schip weer getuigd. Het mastdek en de mastkoker kwamen weer terug. In 2011 verwijderde Van IJken de stuurhut. Maar het Engelse stuurwerk staat er nog op. Inmiddels is het ruim verbouwd om een comfortabele woning te realiseren voor Freek en Betty en kruipen daar regelmatig de kleinkinderen over de vloer. “De situatie is nu zo dat de Disponibel onze woning, ons vakantieverblijf en ons wedstrijdschip is”, vertelt Freek. Dat ging, zeker in het begin, niet altijd goed. “Het was echt wennen. Wij moesten in de praktijk ervaren wat wel en wat niet kan. De plek waar onze afwasmachine stond was bijvoorbeeld zo’n leermomentje. Die stond overdwars en de rekken zaten helemaal vol met zo ongeveer ons hele servies. Toen wij ’s ochtends gingen zeilen, stonden wij geen moment stil bij het feit dat zo’n machine dan best wel zwaar is. Afijn, wij gingen overstag en hoorden nog geen seconde later een enorme klap. Toen wij moed hadden gevat en gingen kijken, lagen alle rekken uit de vaatwasser en natuurlijk het hele servies aan diggelen. Sindsdien weten wij dat je toch een paar zaken moet zekeren.” De Disponibel is in de uitslagen van diverse wedstrijden regelmatig te vinden in de top drie. “Wij zijn voor menigeen een tegenstander met wie ze toch rekening moeten houden”, stelt Van IJken vast. “Dit jaar bijvoorbeeld zijn wij bij de Muider Hardzeildagen als derde geëindigd in onze klasse en in 2011 behaalden wij zelfs een tweede plaats.” Hoewel hij natuurlijk streeft naar de nummer één-positie is die volgens Van IJken onhaalbaar. “Wij komen in dezelfde klasse uit als de Hoge Wier. En dat is helaas de snelste kleine klipper van Nederland. Ik geloof dat ze bij de Muider Hardzeildagen alleen in 1997 een keer tweede zijn geworden. Alle overige jaren eindigden zij, met ruim verschil, op de eerste plaats. Die kunnen wij echt niet pakken. Maar met alle overige kleine klippers is het vaak een spannende wedstrijd.” Van IJken blijft hongerig naar nieuwe uitdagingen. Tijdens de Bietentocht, waarbij ook gejaagd wordt, heeft hij meegevaren op een ander schip. “Momenteel ontbreekt ons daar de tijd voor maar dat wil ik misschien nog eens doen met de Disponibel. Twee van die mooie Belgische paarden ervoor en dan jagen. Dat is toch fantastisch!” Ook in het dagelijks leven is Van IJken actief als schipper. “Op mijn 17e voer ik voor de eerste keer alleen op een scheepje tussen Nijkerk, Amsterdam en Zaandam. En nog steeds doe ik, zoals schippers dat noemen, ‘alleen een rondje rond de kerk’. Betty heeft ook haar papieren en wij werken allebei als schipper voor Koninklijke De Heus op De Stad Nijkerk I, een klein binnenvaartscheepje met 500 ton laadvermogen.” Jaarlijks gaan zij ongeveer 85 keer op en neer van de laadplaatsen Amsterdam of Rotterdam naar de verschillende fabrieken van De Heus Voeders in Nederland. “Het lijkt niet veel, 500 ton. Maar als wij een keertje op en neer varen naar Amsterdam dan nemen wij mee wat anders door veertien vrachtwagens wordt vervoerd. En dat doen wij ook nog eens stukken efficiënter. Wij zijn in zeven uur op en neer van Nijkerk naar Amsterdam en verbruiken dan 40 liter per uur. Een vrachtwagen rijdt 1 op 3 en moet 100 kilometer afleggen. En dat dan maal 14.” “Zelfs zo’n klein scheepje als De Stad Nijkerk I is en blijft concurrerend met het wegtransport. En gelukkig maar, want wij hopen tot ons pensioen als schipper op dit scheepje te blijven werken.”

De Binnenvaartkrant